Stevan Veinović

Preminuo je prof. dr Stevan Veinović, bivši dekan i član Katedre za motorna vozila i motore Fakulteta inženjerskih nauka u Kragujevcu. Njegov odlazak predstavlja veliki gubitak za akademsku zajednicu i struku, posebno u oblastima motora sa unutrašnjim sagorevanjem, pogonskih materijala i motornih vozila, kojima je posvetio svoj radni vek.

Profesionalni put prof. dr Stevana Veinovića vezan je za najznačajnije obrazovne i razvojne institucije tadašnje i današnje države, ali i za Kragujevac, grad u kome je ostavio dubok trag kao univerzitetski profesor i organizator nastave. Studije je završio na Mašinskom fakultetu u Beogradu, gde je diplomirao 1961. godine. Po okončanju studija ostaje u Beogradu i do 1968. godine radi kao asistent, gradeći temelje svoje nastavničke i naučne karijere u okruženju koje je, u to vreme, predstavljalo jedno od ključnih žarišta mašinstva u zemlji. Od 1968. do 1973. godine angažovan je na Vojno-tehničkoj akademiji u Zagrebu, najpre kao predavač, a potom i kao docent. Taj period označava njegovo intenzivno stručno sazrevanje i širenje oblasti interesovanja ka složenim sistemima pogona, kao i ka primenama koje povezuju nastavu, istraživanje i praksu.

Od 1973. godine svoju karijeru nastavlja na Mašinskom fakultetu u Kragujevcu, gde 1980. godine biva izabran u zvanje redovnog profesora. U vremenu kada se Kragujevac snažno identifikovao sa industrijskim razvojem, nastavna i naučna delatnost prof. Veinovića bila je prirodno usmerena ka disciplinama od presudne važnosti za privredu, obrazovanje kadrova i tehnološko osavremenjavanje. U periodu od 1988. do 1990. godine obavlja funkciju direktora razvoja u Fabrici motora DMB u Beogradu, nakon čega se 1990. godine ponovo vraća na Mašinski fakultet u Kragujevcu, u zvanju redovnog profesora, gde radi do penzionisanja. Posebno mesto u njegovoj biografiji zauzima i dužnost dekana, koju je obavljao od 1983. do 1985. godine.

Naučni i stručni opus prof. dr Stevana Veinovića obeležen je izuzetnom produktivnošću i širinom tema, uz postojanu usmerenost ka oblastima od neposredne inženjerske i društvene koristi. Bio je autor deset knjiga iz oblasti motora sa unutrašnjim sagorevanjem, pogonskih materijala i motornih vozila, kao i većeg broja naučnih radova, čime je dao snažan doprinos razvoju literature koja je decenijama bila oslonac studentima i inženjerima. Posebno svedočenje o njegovoj inventivnosti predstavlja činjenica da je imao 20 patenata u zemlji i inostranstvu. U savremenom akademskom okruženju, u kome se često insistira na primenljivosti znanja, patentni rezultat prof. Veinovića ostaje kao dokaz da je umeo da poveže teorijsko razumevanje sa konkretnim rešenjima, u službi tehnološkog napretka.

Njegovo iskustvo nije ostalo zatvoreno u nacionalne okvire. Boravio je na stručnim specijalizacijama u Nemačkoj i Poljskoj, što mu je omogućilo da uporedi pristupe, tehnologije i metodologije, a zatim stečena znanja prenese u domaću nastavu i istraživanja. Veliki deo karijere posvetio je i organizovanju istraživačkog rada. Rukovodio je istraživanjima na oko 20 projekata, čime je učestvovao u oblikovanju istraživačkih pravaca i podizanju kapaciteta institucije u kojoj je radio. Još snažniji, ljudski sloj njegovog profesionalnog puta ogleda se u mentorskom radu, bio je mentor značajnog broja magistarskih teza i doktorskih disertacija. U akademskoj zajednici, ovakav trag često je najtrajniji, jer se prenosi kroz generacije, kroz ljude koji kasnije sami postaju nastavnici, istraživači i inženjeri, noseći sa sobom kriterijume, radne navike i profesionalnu etiku stečenu tokom školovanja.

Uz naučni rad, prof. Veinović je, prema objavljenim podacima, aktivno učestvovao u opremanju laboratorija i organizovanju laboratorijskog rada, doprinevši i realizaciji druge faze izgradnje Fakulteta. Ovakva vrsta doprinosa neretko ostaje van formalnih biografija, ali upravo ona menja svakodnevni život ustanove, omogućava kvalitetniju nastavu, preciznija merenja, pouzdanija ispitivanja i posredno, bolji ulazak mladih inženjera u praksu.

Njegova stručna širina potvrđena je i angažovanjem u više profesionalnih i naučnih asocijacija. Bio je aktivan u Jugoslovenskom društvu za motore i vozila, Jugoslovenskom društvu za goriva i maziva, u Automobilskoj sekciji JUSK-a, Savezu pronalazača, kao i u nizu drugih udruženja. Takvo prisustvo govori o uverenju da struka ne postoji samo u kabinetu ili amfiteatru, već i u stalnom dijalogu, razmeni iskustava i zajedničkom radu na standardima i inovacijama.

Nasleđe prof. dr Stevana Veinovića najjasnije se vidi na mestu na kome je decenijama delovao, u razvoju visokoškolskog obrazovanja i istraživačke kulture u Kragujevcu, ali i u širem uticaju na tehničku zajednicu koja se oblikovala oko oblasti motora i vozila. Kao bivši dekan Fakulteta, u periodu od 1983. do 1985. godine, ostavio je trag upravljačkom odgovornošću i razumevanjem da se institucije grade dugoročno, kroz ljude, programe i uslove za rad. Njegov doprinos laboratorijama, projektima i mentorskom radu ostaje utkan u profesionalne biografije brojnih studenata i saradnika, kao i u infrastrukturne osnove bez kojih nema ozbiljne nastave i istraživanja. U društvu koje često traži prečice, primer profesora koji je istovremeno stvarao literaturu, razvijao patente, vodio projekte i gradio laboratorijske kapacitete, predstavlja snažnu poruku o smislu istrajnosti i o vrednosti znanja koje se proverava u praksi.

U širem društvenom smislu, njegov rad se uklapa u tradiciju srpskog inženjerstva koje je, posebno u industrijskim sredinama, predstavljalo oslonac modernizacije, tehničke kulture i profesionalne odgovornosti. Patenti, knjige i projekti ostaju kao vidljivi trag, a generacije koje je školovao, kao živi nastavak dela koje se ne završava datumom odlaska.

Odlazak prof. dr Stevana Veinovića ostavlja prazninu u akademskoj zajednici Kragujevca i u krugu ljudi koji su ga poznavali kao nastavnika, istraživača i kolegu. Sa pijetetom sećamo se njegove posvećenosti znanju, radu i razvoju institucije kojoj je pripadao, kao i doprinosa struci kroz knjige, naučne radove, projekte i patente. Porodici, prijateljima, kolegama i učenicima upućujemo iskreno saučešće, uz želju da uspomena na prof. dr Stevana Veinovića ostane trajna u učionicama, laboratorijama i profesionalnim putevima koje je pomogao da se izgrade.